|
تاريخ خبر: هر دقيقه تنفس در تهران مساوي با كشيدن 9 نخ سيگار
 |
|
جديدترين بررسيهاي سازمان بهداشت جهاني نشان ميدهد كه تهران، يكي از آلودهترين شهرها و پايتختهاي جهان است به طوري كه هر دقيقه تنفس در تهران برابر با كشيدن 9 نخ سيگار است. كارشناسان معتقدند: خطر آلودگي هواي تهران 38 برابر استانداردهاي جهاني است و بحراني بودن هواي اين شهر زنگهاي خطر را براي مسئولان به صدا درآورده است. بيشترين ميزان آلودگي هواي تهران ناشي از گازهاي وسايل نقليه (شامل خودروهاي سبك، سنگين و موتورسيكلتها) است و سهم منابع ديگر از جمله واحدهاي تجاري و صنعتي در آلودگي هواي تهران به نسبت كمتر است. بنابراين، وسايل نقليه عامل اصلي آلودگي هواي شهر تهران محسوب ميشوند. اين در حالي است كه روزانه يك هزار و 200 دستگاه خودرو به تهران افزوده ميشود، ولي هيچ خودروي فرسودهاي از رده خارج نميشود. دلايل آلودگي هوا مهندس شيدا ملكافضلي، رئيس اداره عوامل محيطي موثر بر سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در گفتوگو با گزارشگر ما درباره آلودگي هوا، ميگويد: «در خصوص آلودگي هوا، تعاريف زيادي از نظر علمي وجود دارد كه عمدتاً حول محور اثرات آلودگي هوا بر سلامت انسان ميچرخد. هرگاه كيفيت و تركيب عناصر موجود در هواي استنشاقي افراد به گونهاي تغيير كند كه بر سلامت آنان تاثير بگذارد، هوا دچار آلودگي شده است كه اين آلودگي ميتواند با افزوده شدن مواد و تركيبات شيميايي با منابع عالي به تركيب عناصر هوا اضافه شود و يا در درصد عناصر تشكيلدهنده هوا تغيير ايجاد كند.» او ميافزايد: «البته در تعاريف جديد كه در دهههاي اخير در ارتباط با آلودگي هوا مطرح شده است، فقط عناصر شيميايي موجود در هوا كه پايههاي طبيعي، مصنوعي يا بشر ساخت هستند به عنوان آلايندههاي هوا شناخته نميشوند، بلكه بحث انرژي و امواجي هم كه در هواي پيرامون انسانها وجود دارد به گونهاي است كه بر سلامت آنان تاثيرگذار است از اين رو آن را آلايندگي هوا ميدانند.» مهندس ملك افضلي درباره سابقه قوانين و مقررات آلودگي هوا، ميافزايد: نخستين قانوني كه براي شهر تهران در خصوص آلودگي هوا وضع شد، مربوط به 34 سال قبل است كه در آن زمان مجلس وقت شوراي ملي، قانوني را مصوب كرد به عنوان آييننامه جلوگيري از آلودگي هوا كه در اين قانون صراحتاً هرگونه افزايش آلودگي هوا به مواد آلودهكننده درون هواي شهرها كه در كيفيت هوا و سلامت شهروندان را هدايت كند، جرم دانسته است و پيگردهاي قانوني برايش در نظر گرفتهاند.» او درباره برنامه جامع آلودگي هوا مصوب سال 1375 ميگويد: «با توجه به شرايطي كه در سال 1372 براي شهر تهران اتفاق افتاد، قانون جامع آلودگي هوا در سال 1375 تصويب شد و در اين قانون، موضوعات آلودگي هوا در شهرهاي ديگر مورد توجه دستگاههاي اجرايي و كساني كه مسئوليت مقابله با كاهش آلايندهها را داشتند، قرار گرفت. در سال 1373 آلودگي هوا در تهران به حدي رسيد كه هيأت دولت دو روز ادارات و مدارس را تعطيل كرد و آلودگي هوا باعث ايجاد شرايط مترولوژيكي شد و در آن زمان بود كه بحث آلودگي هوا بصورت كلان در دولت مطرح شد. او با تأكيد بر اينكه آلودگي هوا فقط محدود به شهر تهران نيست و بسياري از شهرهاي كشور دچار اين معضل هستند، ميافزايد: «بررسيهاي انجام شده نشان ميدهد كه حدود 62 كلانشهر كشور مانند مشهد، تبريز، اصفهان، شيراز، اهواز، اراك، تهران، كرج و امثالهم در زمره شهرهاي آلوده هستند. اين در حالي است كه بعضي از شهرهاي كشور نيز به علت افزايش جمعيت و صنعتي شدن دچار معضل آلودگي هوا شدهاند.» او درباره آلايندههايي كه در سطح شهر تهران پراكنده است، ميگويد: «ايستگاههاي هواشناسي كه در سطح شهر تهران قرار دارند، وضع آلايندههايي كه در سطح شهر پراكنده هستند را نشان ميدهد. معمولاً ايستگاههايي كه در حاشيه مرزي شهر تهران قرار دارند در فصل تابستان، مقادير زيادي از ازون را نشان ميدهند. بيشترين سهم آلودگي هواي تهران بخاطر خودروهاست كه منواكسيدكربن و ذرات معلق از فرآورده احتراق سوخت وسايل حملونقل است و عمدتاً در مراكزي كه ماشينها تردد زيادي دارند، ايستگاهها آلودگي بيشتري را نشان ميدهند. ما در بحث طرح جامع كاهش آلودگي هوا، محورهاي چندگانه را براي كنترل هوا در نظر گرفتهايم كه يكي از آنها ورود خودروهاي نو و از رده خارج كردن خودروهاي فرسوده، استانداردسازي خودروها و آلايندههاي خروجي است.» او با تكرار اين نكته كه آلودگي هوا مختص شهر تهران نيست، معتقد است: «نزديك به 13 استان در غرب و جنوب غرب كشور، دچار آلودگي هوا هستند. به طور كلي منابع آلايندهايي كه ساخت بشر هستند، هوا را آلوده ميكنند كه اگر گرد و غبار از منابع آلاينده هوا كنار بگذاريم، چيزي كه بايد با آن برخورد ريشهاي شود، آلودگي صنعت است. مانند صنعت خودروسازي، نيروگاهها، صنايع بزرگ، كارخانههاي پتروشيمي و نظاير آنها.» او ميافزايد: «در حال حاضر با روند رو به افزايش خودروها روبرو هستيم كه بايد فرهنگ استفاده از خودروهاي عمومي براي مردم جا بيفتد و اين در حالي است كه وسايل حملونقل عمومي بايد از استانداردهاي لازم برخوردار باشند. اين كار از وزارت صنايع و صنايع خودروسازي برميآيد كه استانداردهاي لازم را در توليدات خودشان اعمال كنند. همچنين صنايع آلاينده كه در توليد منابع هستند، بايد استانداردهاي سلامت هوا را رعايت كنند، البته ما قوانين، مقررات و جرايم و مجازاتهايي را درباره متخلفان داريم كه مصوبه قوه قضاييه و سازمان محيطزيست است و با كمبود قوانين روبرو نيستيم، مشكل ما اجراي اين قوانين است كه احتياج به پيگيري، مراقبت و كنترلهاي لازم دارد و بايد دستگاههاي متولي به اين مهم توجه داشته باشند.» مهندس شيدا ملكافضلي درباره مرحله هشدار آلودگي هوا، ميگويد: «زماني كه غلظت آلايندههاي هوا به اندازهاي ميرسد كه براي سلامت مردم مخاطرهآميز است و در مدت زمان كوتاهي مردم را دچار مسموميتهاي خاص ميكند و حالاتي مانند نفس تنگي، حملات آسمي، حملات قلبي بروز ميكند، هوا به مرحله هشدار و بحراني رسيده است.» او ميافزايد: «هر وقت غلظت هوا از نظر علمي به PSI300 برسد، شرايط آلودگي هوا بحراني اعلام ميشود و در آن شرايط جلوي تردد خودروها در شهر گرفته ميشود و تمهيدات لازم توسط استانداري و كميته شرايط اضطراري اعمال ميشود. او در پاسخ به اين پرسش كه آيا آلودگي هوا متولي خاصي دارد، ميافزايد: «هر كدام از ما به سهم خودمان ميتوانيم از هواي پاك مراقبت كنيم و در كاهش آلودگي هوا مؤثر باشيم. كاهش مصرف حاملهاي انرژي، پيشگيري از تردد غيرضروري خودروها، از آلودگي هوا جلوگيري خواهد كرد.» او معتقد است: «آلودگي هوا مشكلي چندوجهي است كه مقابله با آن برعهده دستگاههاي اجرايي خاصي است كه اگر هماهنگي، مراقبت و هدف يكساني براي كاهش آلودگي هوا داشته باشند، قطعاً به نتيجه مطلوب ميرسند. صنايع با استاندارد كردن فرآوردههاي خود در ميزان آلايندگي محيطزيست مؤثر خواهند بود.قوه قضائيه و دستگاههاي متولي بايد جرايم مربوط به آلودگي هوا را پيگيري كرده و برخورد جدي با آن داشته باشند تا هواي پاك و تميز داشته باشيم. شهرداريها هم ميتوانند اقدامات لازم را براي كاهش آلودگي هوا انجام دهند.» هواي پاك دكتر يوسف رشيدي، مديرعامل شركت كنترل كيفيت هوا، چندي قبل در گفتوگو با رسانههاي گروهي، گفت: «بدن براي رشد و ادامه حيات نياز به يك محيطزيست سالم دارد كه هواي پاك هم جزيي از اين محيط محسوب ميشود. در واقع اگر بخواهيم به آلودگي هواي شهر تهران به شكل ريشهاي نگاه كنيم، ميبينيم كه اين آلودگي به نوعي ميراث گذشته است. خودروهاي غيراستاندارد، كارخانههايي با اصول ساخت غلط و راندمان پايين انرژي سبب شدهاند تا به تدريج هواي شهر تهران به هواي سرشار از آلودگي تبديل شود.» او درباره آلايندههاي موجود در هواي تهران، افزود: «آلودگي هوا به وسيله آلايندههاي مختلفي ايجاد ميشود، ولي آنچه كه به عنوان آلايندههاي كلاسيك هوا مطرح ميشود، پنج آلاينده شامل مونوكسيدكربن، اكسيدهاي ازت، دي اكسيد گوگرد، ازن و ذرات معلق است كه نقش بيشتري در آلودگي هوا دارند. اصولاً مبناي اينكه مادهاي به عنوان آلاينده مطرح ميشود، تاثير منفي آن به محيط و بدن است. مادهاي مانند مونوكسيد كربن به دليل ميل تركيبي بالا با هموگلوبين خون با اكسيژن وارد رقابت ميشود. افزايش مونواكسيدكربن در محيط، موجب اختلال در اكسيژن رساني به بدن ميشود كه سردرد، بيحالي، حالت تهوع و مواردي از اين قبيل را در پي دارد كه در صورت افزايش غلظت آن حتي ممكن است به مرگ منجر شود يا دي اكسيد گوگرد در تركيب با آب، خاصيت اسيدي پيدا ميكند و به بافتهاي بدن و به ويژه ريه تاثير منفي ميگذارد. آلايندهها به دليل تاثيرات مخرب بر جامعه زيستي و انساني، سلامت انسان را به خطر مياندازد. براساس آمار بانك جهاني، كشور ما سالانه حدود 8 ميليارد دلار خسارت از بابت آلودگي هوا متحمل ميشود كه اگر اين مبلغ را با مبلغ واردات سوخت جمع كنيم، در مييابيم كه زيان ما از اين بابت دو برابر است.» او با اشاره به اينكه بهبود وضع حمل و نقل در كشور باعث كاهش ترافيك و در نتيجه كاهش آلودگي هوا خواهد شد ميگويد: «استفاده از سوخت مناسب آلايندههاي كمتري را وارد جو ميكند. يكي ديگر از راهكارهاي موجود در اين زمينه، توليد خودروهاي مناسب با آلايندگي كمتر است كه سهم به سزايي را در كاهش آلودگي هوا به خصوص در باره مونواكسيدكربن دارد، ولي بحث مهم، مديريت و اصلاح قوانين در باره آلودگي هواست. واقعيت اين است كه رسيدگي به وضع آلودگي كلان شهري مانند تهران نياز به زمان دارد و بايد به طور جامع به آن پرداخت. به نظر ميرسد مسئولان و دستاندركاران به اين مساله چندان اهميت نداده و آن را در اولويت قرار نميدهند.» او گفت: «در هر شهر و منطقه با توجه به منابع آلاينده محيط، نوع آلودگي متفاوت است. مثلاً در شهرهايي كه داراي كارخانههاي توليدي هستند به دليل مصرف سوختهاي فسيلي و سنگين، ميزان دياكسيدگوگرد بيشتر از ساير مواد آلاينده است. در شهر تهران حدود 75 تا 85 درصد از آلودگي هوا مربوط به وجود گاز مونواكسيد كربن است كه بيشتر به دليل تردد بيش از حد وسايل نقليه در آن بوده است. البته ناگفته نماند كه آلودگيهاي ديگر مانند اكسيد ازت نيز در هواي تهران به دليل تردد وسايل نقليه وجود دارد.» او ميافزايد: «همه خودروها به طور نسبي در آلودگي هوا نقش دارند. ما از سال 1379 نخستين برنامه كاهش آلودگي هواي تهران را تدوين كرديم. طبق برنامه خودروهايي كه امسال وارد چرخه مصرف ميشوند بايد استاندارد يورو 2002 را داشته باشند و اين استاندارد براي وسايل نقليه در سال آينده به يورو 2003 ارتقاء خواهد يافت كه نقش موثري در كاهش آلودگي هوا خواهد داشت، اما مشكل اصلي ما درباره وسايل نقليه، مربوط به خودروهايي است كه پيش از سال 79 وارد چرخه مصرف شدهاند و فرسوده هم نيستند. براي بررسي وضع هوا سه درجه پاك، سالم و بالاتر از حد استاندارد را در نظر ميگيريم. با توجه به اين معيار، از آغاز سال جاري تاكنون، 37 روز هواي آلودهتر از حد استاندارد داشتهايم. همچنين 211 روز به عنوان روز سالم و فقط 15 روز به عنوان روز پاك در اين آمار ثبت شده است. البته امكان دارد با توجه به قرار داشتن در فصول سرد و پديدههاي جوي مانند وارونگي هوا اين نسبتها، تغيير كند. مهمترين آلايندهها مهندس مسعود زندي، معاون دفتر بررسي آلودگي هواي سازمان محيط زيست ايران به گزارشگر ما، ميگويد: «در حال حاضر مهمترين آلايندههاي هواي تهران منواكسيد كربن و ذرات معلق در هواست. البته آلايندههاي ديگر مانند نيترات كربن، اوزون، So2 و هيدروكربنها هم هستند كه در بعضي از روزها منواكسيد كربن و در روزهاي ديگر ميزان ذرات معلق در هواي تهران، بيشتر است.» او ميافزايد: «شهر تهران شرايطي دارد كه آلودگي تا حدودي نشأت گرفته از شرايط اقليمي است به عنوان مثال ما در 9 ماهه امسال حدود 37 روز آلودگي هوا را در حد ناسالم داشتهايم؛ اين در حالي است كه در سال گذشته، اين آمار به 61 روز هم رسيد. از اين رو ما نميتوانيم به طور قطع بگوئيم كه چند روز شرايط ناسالم در سال داريم، زيرا شرايط اقليمي در اين باره بسيار تاثيرگذار است. دودي كه روي شهر مستقر ميشود و پديده وارونگي دما در صورتي كه پايدار بماند، منتج به آلودگي هوا ميشود و اين آلودگي قابل پيشبيني نيست و سال به سال متغير است. اگر شرايط اقليمي، مناسب باشد، آلودگي هوا كاهش مييابد و اگر شرايط هواي باز و يا بارندگي وجود داشته باشد، آلودگي نخواهيم داشت، ولي اگر پديده وارونگي دما اتفاق بيافتد و پايدار بماند آلودگي هوا به شرايط ناسالم ميرسد.» او در پاسخ به اين پرسش كه براي مقابله با آلودگي هوا چه راهكاري وجود دارد، ميگويد: «كميته اضطرار دستورالعملي براي شرايط آلودگي هوا دارد كه در شرايط ناسالم كميته تشكيل جلسه ميدهد. اين كميته از نمايندگان سازمان محيطزيست وزارت كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، سازمان آموزش و پرورش، سازمان هواشناسي، نيروي انتظامي و ارگانها تشكيل شده است كه اگر آلودگي هوا در حد هشدار باشد، اين كميته پيامهايي براي مردم دارد كه بايد رعايت شوند و اگر شرايط بحراني شود، ادارات و مدارس تعطيل ميشود. سازمان محيطزيست وضع كيفي هوا را اعلام ميكند و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي هم شرايط هوا را براي سلامت شهروندان بررسي ميكند كه در صورت بحراني بودن تصميمگيري ميشود.» مهندس زندي ميگويد: «مهمترين عامل آلودگي هوا در شهر تهران، تعداد زياد خودروهاست و هر كسي كه در پيك ترافيك شهر تهران گرفتار آيد، متوجه ميشود كه معضل آلودگي هواي تهران مربوط به خودروها و وسايل حمل و نقل عمومي است. بررسيهاي انجام شده نشان ميدهد كه 70 درصد آلودگي هوا بر اثر رفت و آمد خودروهاست و 30 درصد از منابع آلودهكننده هواي تهران منابع تجاري و خانگي است. در روزهاي تعطيل كه تعداد خودروها كم ميشود، آلودگي هوا هم كمتر ميشود. در حال حاضر بيش از 5/3 ميليون خودرو در تهران تردد دارند و اين در حالي است كه رئيس راهنمايي و رانندگي، چندي قبل اعلام كرد كه شهر تهران فقط ظرفيت 750 هزار خودرو را دارد. او ميگويد: «بسياري از صاحبان خودرو توجهي به سالم بودن خودرو ندارند، به طوري كه سالي يكبار هم ماشين خود را به مراكز معاينه فني نمي برند. اين در حالي است كه بالغ بر 50 درصد خودروهاي شهر تهران توليد سالهاي گذشته هستند كه فرسوده شدهاند و زيرساختهاي لازم را ندارند. كاربراتورهاي اين خودروها، بسيار قديمي هستند و مصرف سوخت بالا و اشكالات فني زيادي دارند، بطوري كه به عنوان آلاينده مطرح ميشوند.» او در پاسخ به اين پرسش كه چه راهكارهايي را در اين زمينه مفيد ميدانيد، ميافزايد: «كاهش آلودگي شهر تهران در 7 محور مطرح شد كه اقدامات خاصي هم در اين زمينه انجام شده است، ولي مساله مهم اين است كه بايد تغييراتي در فرهنگ مصرف شهروندان بوجود آيد و الگوي رفتاري خود را تغيير دهيم كه براي اين كار دو دسته مسئوليت است؛ يك دسته مسئوليتهايي كه دولت دارد و بايد زيرساختها رعايت شود و دسته ديگر مربوط به مردم ميشود. در حال حاضر خودروهايي كه توليد ميشوند استاندارد هستند، ولي وقتي كه فروخته ميشوند، مسئوليت نگهداري آنان با مردم است و بايد خودرو از نظر فني كنترل شود.» او ميافزايد: «مساله مهم، توسعه سيستم حمل و نقل عمومي است كه در واقع شاهكليد اصلي رفع آلودگي هواي تهران است. اگر مردم مطمئن شوند كه به موقع به سر كار خود ميرسند، ديگر از خودرو شخصي استفاده نميكنند. از اين رو بايد سيستم حمل و نقل عمومي قويتر و قوانيني وضع شود كه جلوي تردد خودروهاي شخصي گرفته شود، مانند كشورهاي پيشرفته و توسعه يافته كه يكسري محدوديتهاي خاص براي تردد خودروها در نظر گرفتهاند و براي تردد اضافه خودروها عوارضي دريافت ميكنند. مساله ديگر قيمت بنزين است كه در بسياري از كشورهاي پيشرفته، ليتري 40 دلار است، افزايش قيمت بنزين باعث ميشود كه مردم كمتر از خودروهاي شخصي استفاده كنند و به سمت استفاده از سيستمهاي حمل و نقل عمومي روي آورند.» او ميافزايد: «تغيير در الگوي رفتاري بسيار موثر است در طول 10 سال گذشته، تعداد خودروها در شهرهاي بزرگ چند برابر شده است و همه ما عادت كردهايم كه براي انجام كارهاي كوچك از خودروي شخصي استفاده كنيم و اين فرهنگ بايد عوض شود. در حال حاضر فرهنگسازي اصل همه كارهاست كه منوط به اصول و اصلاح رفتار است و پايدار كردن رفتارهاي اجتماعي به عهده فرهنگ است آموزش به تنهايي كافي نيست. بسياري از برنامههاي صدا و سيما مردم را ترغيب ميكنند كه از خودرو شخصي استفاده نكنند؛ اين در حالي است كه شرايط حمل و نقل عمومي براي مردم مهيا نيست و هر شهروندي كه از خانه بيرون ميآيد بايد حداقل يكساعت وقت صرف كند تا به محل كارش برسد. بايد بسترها مهيا شود تا اشخاصي نياز به استفاده از خودرو شخصي نداشته باشند. بيتا مهدوي codex24x page05 |
PDF صفحات روزنامه
Text Box (double-click to edit)
Ettelaat International
آدرس: تهران. بلوار ميرداماد - خيابان نفت جنوبي
تلفن : 29999
22258022 : فاكس
Ettelaat Newspaper
Tehran Mirdamad Boulvard
Tel : 009821 29999
Fax : 009821 29999
email: ettelaat@ettelaat.com
صفحات روزنامه را ورق بزنيد
84 سال حضور مستمر در صحنه اطلاع رساني کشور
PDF صفحات نيازمنديها
PDF صفحات ضميمه